dodaj do koszyka 0

Choroby skóry czyli dermatozy są powszechnym problemem medycznym i kosmetycznym a szacuje się że w Polsce mogą dotyczyć nawet 1/3 populacji (Spiewak 2021). Dermatozy mają różnorodną etiologię, przebieg i objawy a w przypadku nasilonego przebiegu konieczna jest interwencja medyczna lecz wiele dermatoz może być skutecznie leczonych dzięki współczesnej kosmetologii.

 

Do dermatoz dla których kosmetologia znajduje terapie można wyróżnić:
•    łuszczyca jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób skóry i występuje u około 1-3 % w Polsce oraz ok. 1,8% (populacji na świecie.
•    łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) jest powszechnie występującą zapalną chorobą skóry, obecną u 1-4% populacji.
•    trądzik pospolity - występuje najczęściej u osób bardzo młodych (ok. 80% osób w tej grupie wiekowej). również u osób starszych po 40. roku życia szacunki mówią o ok 2-5% populacji.
•    trądzik różowaty - występuje przede wszystkim u Europejczyków oraz mieszkańców ameryki północnej (szacunki mówią o ok. 20 mln osób). nieliczna grupa (około 4%) chorych należy do mieszkańców Afryki, ameryki łacińskiej oraz Azji.
•    atopowe zapalenie skóry - zgodnie z obecnymi szacunkami dermatoza ta może dotyczyć 1-5% osób dorosłych i 15-30% dzieci.



Tło tych schorzeń jest różne – wynikające z zapaleń bakteryjnych jak w trądziku pospolitym, wielo-czynnikowy ale także o nieustalone jak w przypadku atopii. Wskazuje się jednak na istoty wpływ zaburzeń równowagi mikrobiomu skóry na rozwój dermatoz (Williams i Gallo, 2015). Ważnym aspektem utrzymywania równowagi flory bakteryjnej jest funkcjonowanie układu odpornościowego a w tym endogennych czynników takich jak peptydy antybakteryjne (Schröder, 2011). Jednak gdy naturalne mechanizmy obronne skóry okazują się niewystarczające konieczne jest zastosowanie środków pozwalających na odzyskanie właściwej równowagi skóry i wśród nich istotną rolę odgrywają substancje przeciwdrobnoustrojowe. Peptydy przeciwdrobnoustrojowe (ang. Antimicrobial peptides; AMPs) stanowią ciekawą i obiecującą terapeutycznie grupę gdyż uważa się że nie wytwarzają lub wytwarzają w niewielkim stopniu oporność drobnoustrojów (Kumar i wsp. 2018). Ważną cechą peptydów przeciwdrobnoustrojowych jest działanie lokalne na skórze ponieważ nie wnikają do organizmu a spożyte ulegają proteolizie w przewodzie pokarmowym i nie przenikają do krwi. Jedną z grup peptydów przeciwdrobnoustrojowych są lantybiotyki które przynajmniej w pewnych zastosowaniach mogą zastąpić tradycyjne antybiotyki i stanowią odpowiedz na leko-oporność (Islam i wsp. 2012). Zastosowane w nowych preparatach układy peptydowe poza swoimi antybakteryjnymi, antygrzybiczymi i antypleśniowymi właściwościami, będą jednocześnie pełniły rolę bezpiecznych konserwantów zapewniających czystość mikrobiologiczną i stabilność dermokosmetyków. Będą one zapewniały szerokie spektrum aktywności przeciwdrobnoustrojowej, a także odznaczały się odpornością na światło i tlen, trwałością i aktywnością biobójczą w środowisku o różnym pH i temperaturze.


Inną grupą składników o różnorodnych zastosowaniach dermatologicznych są nanocząstki metali (Papakostas i wsp. 2011). Wskazuje się również na występowanie synergii pomiędzy przeciwdrobnoustrojowym działaniem nanocząstek metali i substancji o działaniu antybiotycznym (Khurana  i wsp. 2016).

Ważnym elementem terapii wymienionych dermatoz jest redukcja objawów stanu zapalnego i zmniejszenie reaktywności oraz uruchomienie procesów regeneracyjnych. Do takich działań doskonale nadaje się promieniowanie niskoenergetycznego lasera w zakresie czerwonym VIS i podczerwonym o udowodnionej skuteczności (Avci i wsp. 2013). Działanie regeneracyjne niskoenergetycznego promieniowania może być wzmocnione poprzez zastosowanie biochromoforów pobudzanych diodowym laserem biostymulującym o odpowiedniej dla danego biochromoforu długości światła. Pozwala to na zwiększenia skuteczności działania regenerującego i odmładzającego na skórę.

Nowe linie dermokosmetyków z układami peptydowymi i niejonowymi cząsteczkami metali szlachetnych mi są stosowane dla szerokiego spectrum dermatoz jak: trądzik różowaty i skóra naczynkowa, trądzik pospolity (młodzieńczy) i trądzik dorosłych, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS). W opracowanych dermokosmetykach zastosowano niejonowe cząsteczki wytypowanych metali szlachetnych pozyskiwanych metodą plazmową oraz potwierdzonej badaniami skuteczności zarówno antybakteryjnej i antygrzybiczej oraz immunostymulującej i regenerującej dla osób z objawami nadreaktywności skórnej.

Nowe preparaty mają wysoką skuteczność antybakteryjną i antygrzybiczą oraz wysoką skuteczność regeneracyjno-naprawczą dzięki innowacyjnemu połączeniu układów peptydowych o charakterze antybiotycznym oraz wytypowanych niejonowych cząsteczek metali szlachetnych. Nowe preparaty w sposób skuteczny, ale łagodny redukują widoczne objawy dermatoz, a jednocześnie nie zawierają dodatkowych konserwantów. Synergia działania składników aktywnych i lasera PDT umożliwiła obniżenie zawartości aktywnych układów peptydowych do wartości pozwalających na bezpieczne stosowanie preparatów oraz uzyskanie kierunkowego działania w obszarze górnej warstwy skóry właściwej objętej procesem zaburzenia homeostazy. Zoptymalizowany proces aplikacji układów peptydów na skórę pozwoliło na proporcjonalne dozowanie określonej ilości tych substancji odpowiednio dla danego problemu skóry.

Opracowane dermokosmetyki zostały przebadane fizykochemicznie oraz mikrobiologicznie. Wykonane zostały badania skuteczności ochronnej antybakteryjnej peptydowego układu konserwującego oraz badania stabilności w komorze klimatycznej. Przeprowadzono także badanie w którym wzięło  25 probantów płci żeńskiej jak i męskiej i wieku pomiędzy 18 a 60 rokiem życia. Probanci zostali przypisani, w grupach pięcioosobowych, do jednej z pięciu grup odpowiadających następującym dermatozom: trądzik pospolity, trądzik różowaty, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS) i wykonano po cztery zabiegi dla każdego z uczestników preparatami dedykowanymi wybranej dermatozie. Przeprowadzona została ocena wg pięciostopniowej skali zadowolenia dla ogólnej poprawy pod względem kosmetycznym (Global Aesthetic Improvement Scale). We wszystkich grupach zaobserwowano poprawę stanu skóry probantów w rezultacie wykonywanych zabiegów a stopień poprawy mieścił się od zauważalnego do bardzo znacznego. Wykazuje to wysoką skuteczność stosowanych terapii przy praktycznym braku niepożądanych efektów ubocznych. Poniżej zdjęcia obrazujące poprawę stanu skóry po serii  zabiegów (zdjecie dolne) w porównaniu do stanu przed zabiegami (zdjęcie górne) u probanta z łuszczycą.

luszczyca przed


luszczyca po


Podsumowując wyniki przeprowadzonych analiz i badań można stwierdzić że:

•    Nowe preparaty dermokosmetyki z układami peptydowymi i niejonowymi cząsteczkami metali szlachetnych oraz z biochromoforami są stosowane s szerokiego spectrum dermatoz jak: trądzik różowaty i skóra naczynkowa, trądzik pospolity (młodzieńczy) i trądzik dorosłych, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS).

•    Nowe preparaty zyskały wysoką skuteczność antybakteryjną i antygrzybiczą oraz wysoką skuteczność regeneracyjno-naprawczą dzięki innowacyjnemu połączeniu układów peptydowych o charakterze antybiotycznym oraz wytypowanych niejonowych cząsteczek metali szlachetnych. Zastosowane peptydy o charakterze antybiotycznym są aktywne także wobec lekoopornych patogenów odpowiedzialnych za większość dermatoz.

•    W układach peptydowych przewidziano także zastosowanie niejonowych cząsteczek wytypowanych metali szlachetnych pozyskiwanych metodą plazmową o specjalnej budowie oraz potwierdzonej badaniami skuteczności zarówno antybakteryjnej i antygrzybiczej oraz immunostymulującej i regenerującej dla osób z objawami nadreaktywności skórnej.

•    Zastosowane w nowych preparatach układy peptydowe poza swoimi antybakteryjnymi, antygrzybiczymi i antypleśniowymi właściwościami jednocześnie pełnią rolę bezpiecznych konserwantów zapewniających czystość mikrobiologiczną i stabilność dermokosmetyków.

•    Innowacyjny efekt synergii działania składników aktywnych i lasera PDT umożliwił obniżenie zawartości aktywnych układów peptydowych do wartości pozwalających na bezpieczne stosowanie preparatów oraz uzyskanie kierunkowego działania w obszarze górnej warstwy skóry właściwej objętej procesem zaburzenia homeostazy.

•    Nowe preparaty o obniżonej zawartości składników bakterio- i grzybobójczych do wartości bezpiecznej dla organizmu pozwolą na znaczącą redukcję ryzyka zjawiska lekooporności na patogeny, które to występuje przy nadużywaniu lub długookresowym stosowaniu tradycyjnych preparatów biobójczych.

•    Wspólne działanie preparatów z układami peptydowymi i biochromoforami oraz światła lasera PDT pozwoliło uzyskać jednocześnie szybki efekt terapii celowanej na dany problem skóry oraz długookresowy efekt biostymulacji skóry.

•    Laser PDT to laser o niskiej energii (LLLT) - nie wywołuje efektu termicznego i nie uszkadza tkanek. Unikalne bio-chromofory - nie spowodują podrażnień i są dobrze tolerowane przez skórę. Formuła preparatów obejmuje także składniki aktywne poddane badaniom potwierdzającym ich bezpieczeństwo dla skóry oraz znikome ryzyko wystąpienia alergii i podrażnień.



dr Marcin Wasylewski
Ekspert Chantarelle, biotechnolog i wykładowca akademicki


Literatura

  • Avci, P., Gupta, A., Sadasivam, M., Vecchio, D., Pam, Z., Pam, N., & Hamblin, M. R. (2013, March). Low-level laser (light) therapy (LLLT) in skin: stimulating, healing, restoring. In Seminars in cutaneous medicine and surgery (Vol. 32, No. 1, p. 41). NIH Public Access.
  •  Islam, M. R., Nagao, J. I., Zendo, T., & Sonomoto, K. (2012). Antimicrobial mechanism of lantibiotics.
  • Khurana, C., Sharma, P., Pandey, O. P., & Chudasama, B. (2016). Synergistic effect of metal nanoparticles on the antimicrobial activities of antibiotics against biorecycling microbes. Journal of Materials Science & Technology, 32(6), 524-532.
  • Kumar, P., Kizhakkedathu, J., & Straus, S. (2018). Antimicrobial peptides: Diversity, mechanism of action and strategies to improve the activity and biocompatibility in vivo. Biomolecules, 8(1), 4.
  • Lupo, M. P., & Cole, A. L. (2007). Cosmeceutical peptides. Dermatologic therapy, 20(5), 343-349.
  • Papakostas, D., Rancan, F., Sterry, W., Blume-Peytavi, U., & Vogt, A. (2011). Nanoparticles in dermatology. Archives of dermatological research, 303(8), 533.
  • Schröder, J. M. (2011). Antimicrobial peptides in healthy skin and atopic dermatitis. Allergology International, 60(1), 17-24.
  • Śpiewak, R. (2012). Częstość występowania chorób skóry w losowej grupie dorosłych Polaków. Estetol Med Kosmetol, 2(2), 50-3.

 

Choroby skóry czyli dermatozy są powszechnym problemem medycznym i kosmetycznym a szacuje się że w Polsce mogą dotyczyć nawet 1/3 populacji (Spiewak 2021). Dermatozy mają różnorodną etiologię, przebieg i objawy a w przypadku nasilonego przebiegu konieczna jest interwencja medyczna lecz wiele dermatoz może być skutecznie leczonych dzięki współczesnej kosmetologii. Do dermatoz dla których kosmetologia znajduje terapie można wyróżnić:

·         łuszczyca jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób skóry i występuje u około 1-3 % w Polsce oraz ok. 1,8% (populacji na świecie.

·         łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS) jest powszechnie występującą zapalną chorobą skóry, obecną u 1-4% populacji.

·         trądzik pospolity - występuje najczęściej u osób bardzo młodych (ok. 80% osób w tej grupie wiekowej). również u osób starszych po 40. roku życia szacunki mówią o ok 2-5% populacji.

·         trądzik różowaty - występuje przede wszystkim u Europejczyków oraz mieszkańców ameryki północnej (szacunki mówią o ok. 20 mln osób). nieliczna grupa (około 4%) chorych należy do mieszkańców Afryki, ameryki łacińskiej oraz Azji.

·         atopowe zapalenie skóry - zgodnie z obecnymi szacunkami dermatoza ta może dotyczyć 1-5% osób dorosłych i 15-30% dzieci.

Tło tych schorzeń jest różne – wynikające z zapaleń bakteryjnych jak w trądziku pospolitym, wielo-czynnikowy ale także o nieustalone jak w przypadku atopii. Wskazuje się jednak na istoty wpływ zaburzeń równowagi mikrobiomu skóry na rozwój dermatoz (Williams i Gallo, 2015). Ważnym aspektem utrzymywania równowagi flory bakteryjnej jest funkcjonowanie układu odpornościowego a w tym endogennych czynników takich jak peptydy antybakteryjne (Schröder, 2011). Jednak gdy naturalne mechanizmy obronne skóry okazują się niewystarczające konieczne jest zastosowanie środków pozwalających na odzyskanie właściwej równowagi skóry i wśród nich istotną rolę odgrywają substancje przeciwdrobnoustrojowe. Peptydy przeciwdrobnoustrojowe (ang. Antimicrobial peptides; AMPs) stanowią ciekawą i obiecującą terapeutycznie grupę gdyż uważa się że nie wytwarzają lub wytwarzają w niewielkim stopniu oporność drobnoustrojów (Kumar i wsp. 2018). Ważną cechą peptydów przeciwdrobnoustrojowych jest działanie lokalne na skórze ponieważ nie wnikają do organizmu a spożyte ulegają proteolizie w przewodzie pokarmowym i nie przenikają do krwi. Jedną z grup peptydów przeciwdrobnoustrojowych są lantybiotyki które przynajmniej w pewnych zastosowaniach mogą zastąpić tradycyjne antybiotyki i stanowią odpowiedz na leko-oporność (Islam i wsp. 2012). Zastosowane w nowych preparatach układy peptydowe poza swoimi antybakteryjnymi, antygrzybiczymi i antypleśniowymi właściwościami, będą jednocześnie pełniły rolę bezpiecznych konserwantów zapewniających czystość mikrobiologiczną i stabilność dermokosmetyków. Będą one zapewniały szerokie spektrum aktywności przeciwdrobnoustrojowej, a także odznaczały się odpornością na światło i tlen, trwałością i aktywnością biobójczą w środowisku o różnym pH i temperaturze.

Inną grupą składników o różnorodnych zastosowaniach dermatologicznych są nanocząstki metali (Papakostas i wsp. 2011). Wskazuje się również na występowanie synergii pomiędzy przeciwdrobnoustrojowym działaniem nanocząstek metali i substancji o działaniu antybiotycznym (Khurana  i wsp. 2016).

Ważnym elementem terapii wymienionych dermatoz jest redukcja objawów stanu zapalnego i zmniejszenie reaktywności oraz uruchomienie procesów regeneracyjnych. Do takich działań doskonale nadaje się promieniowanie niskoenergetycznego lasera w zakresie czerwonym VIS i podczerwonym o udowodnionej skuteczności (Avci i wsp. 2013). Działanie regeneracyjne niskoenergetycznego promieniowania może być wzmocnione poprzez zastosowanie biochromoforów pobudzanych diodowym laserem biostymulującym o odpowiedniej dla danego biochromoforu długości światła. Pozwala to na zwiększenia skuteczności działania regenerującego i odmładzającego na skórę.

Nowe linie dermokosmetyków z układami peptydowymi i niejonowymi cząsteczkami metali szlachetnych mi są stosowane dla szerokiego spectrum dermatoz jak: trądzik różowaty i skóra naczynkowa, trądzik pospolity (młodzieńczy) i trądzik dorosłych, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS). W opracowanych dermokosmetykach zastosowano niejonowe cząsteczki wytypowanych metali szlachetnych pozyskiwanych metodą plazmową oraz potwierdzonej badaniami skuteczności zarówno antybakteryjnej i antygrzybiczej oraz immunostymulującej i regenerującej dla osób z objawami nadreaktywności skórnej.

Nowe preparaty mają wysoką skuteczność antybakteryjną i antygrzybiczą oraz wysoką skuteczność regeneracyjno-naprawczą dzięki innowacyjnemu połączeniu układów peptydowych o charakterze antybiotycznym oraz wytypowanych niejonowych cząsteczek metali szlachetnych. Nowe preparaty w sposób skuteczny, ale łagodny redukują widoczne objawy dermatoz, a jednocześnie nie zawierają dodatkowych konserwantów. Synergia działania składników aktywnych i lasera PDT umożliwiła obniżenie zawartości aktywnych układów peptydowych do wartości pozwalających na bezpieczne stosowanie preparatów oraz uzyskanie kierunkowego działania w obszarze górnej warstwy skóry właściwej objętej procesem zaburzenia homeostazy. Zoptymalizowany proces aplikacji układów peptydów na skórę pozwoliło na proporcjonalne dozowanie określonej ilości tych substancji odpowiednio dla danego problemu skóry.

Opracowane dermokosmetyki zostały przebadane fizykochemicznie oraz mikrobiologicznie. Wykonane zostały badania skuteczności ochronnej antybakteryjnej peptydowego układu konserwującego oraz badania stabilności w komorze klimatycznej. Przeprowadzono także badanie w którym wzięło 25 probantów płci żeńskiej jak i męskiej i wieku pomiędzy 18 a 60 rokiem życia. Probanci zostali przypisani, w grupach pięcioosobowych, do jednej z pięciu grup odpowiadających następującym dermatozom: trądzik pospolity, trądzik różowaty, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS) i wykonano po cztery zabiegi dla każdego z uczestników preparatami dedykowanymi wybranej dermatozie. Przeprowadzona została ocena wg pięciostopniowej skali zadowolenia dla ogólnej poprawy pod względem kosmetycznym (Global Aesthetic Improvement Scale). We wszystkich grupach zaobserwowano poprawę stanu skóry probantów w rezultacie wykonywanych zabiegów a stopień poprawy mieścił się od zauważalnego do bardzo znacznego. Wykazuje to wysoką skuteczność stosowanych terapii przy praktycznym braku niepożądanych efektów ubocznych. Poniżej zdjęcia obrazujące poprawę stanu skóry po serii  zabiegów (zdjecie dolne) w porównaniu do stanu przed zabiegami (zdjęcie górne) u probanta z łuszczycą.

Podsumowując wyniki przeprowadzonych analiz i badań można stwierdzić że:

·         Nowe preparaty dermokosmetyki z układami peptydowymi i niejonowymi cząsteczkami metali szlachetnych oraz z biochromoforami są stosowane s szerokiego spectrum dermatoz jak: trądzik różowaty i skóra naczynkowa, trądzik pospolity (młodzieńczy) i trądzik dorosłych, łuszczyca, łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS), atopowe zapalenie skóry (AZS).

·         Nowe preparaty zyskały wysoką skuteczność antybakteryjną i antygrzybiczą oraz wysoką skuteczność regeneracyjno-naprawczą dzięki innowacyjnemu połączeniu układów peptydowych o charakterze antybiotycznym oraz wytypowanych niejonowych cząsteczek metali szlachetnych. Zastosowane peptydy o charakterze antybiotycznym są aktywne także wobec lekoopornych patogenów odpowiedzialnych za większość dermatoz.

·       W układach peptydowych przewidziano także zastosowanie niejonowych cząsteczek wytypowanych metali szlachetnych pozyskiwanych metodą plazmową o specjalnej budowie oraz potwierdzonej badaniami skuteczności zarówno antybakteryjnej i antygrzybiczej oraz immunostymulującej i regenerującej dla osób z objawami nadreaktywności skórnej.

·       Zastosowane w nowych preparatach układy peptydowe poza swoimi antybakteryjnymi, antygrzybiczymi i antypleśniowymi właściwościami jednocześnie pełnią rolę bezpiecznych konserwantów zapewniających czystość mikrobiologiczną i stabilność dermokosmetyków.

·       Innowacyjny efekt synergii działania składników aktywnych i lasera PDT umożliwił obniżenie zawartości aktywnych układów peptydowych do wartości pozwalających na bezpieczne stosowanie preparatów oraz uzyskanie kierunkowego działania w obszarze górnej warstwy skóry właściwej objętej procesem zaburzenia homeostazy.

·       Nowe preparaty o obniżonej zawartości składników bakterio- i grzybobójczych do wartości bezpiecznej dla organizmu pozwolą na znaczącą redukcję ryzyka zjawiska lekooporności na patogeny, które to występuje przy nadużywaniu lub długookresowym stosowaniu tradycyjnych preparatów biobójczych.

·       Wspólne działanie preparatów z układami peptydowymi i biochromoforami oraz światła lasera PDT pozwoliło uzyskać jednocześnie szybki efekt terapii celowanej na dany problem skóry oraz długookresowy efekt biostymulacji skóry.

·       Laser PDT to laser o niskiej energii (LLLT) - nie wywołuje efektu termicznego i nie uszkadza tkanek. Unikalne bio-chromofory - nie spowodują podrażnień i są dobrze tolerowane przez skórę. Formuła preparatów obejmuje także składniki aktywne poddane badaniom potwierdzającym ich bezpieczeństwo dla skóry oraz znikome ryzyko wystąpienia alergii i podrażnień.

Literatura

×           Avci, P., Gupta, A., Sadasivam, M., Vecchio, D., Pam, Z., Pam, N., & Hamblin, M. R. (2013, March). Low-level laser (light) therapy (LLLT) in skin: stimulating, healing, restoring. In Seminars in cutaneous medicine and surgery (Vol. 32, No. 1, p. 41). NIH Public Access.

×           Islam, M. R., Nagao, J. I., Zendo, T., & Sonomoto, K. (2012). Antimicrobial mechanism of lantibiotics.

×           Khurana, C., Sharma, P., Pandey, O. P., & Chudasama, B. (2016). Synergistic effect of metal nanoparticles on the antimicrobial activities of antibiotics against biorecycling microbes. Journal of Materials Science & Technology32(6), 524-532.

×           Kumar, P., Kizhakkedathu, J., & Straus, S. (2018). Antimicrobial peptides: Diversity, mechanism of action and strategies to improve the activity and biocompatibility in vivo. Biomolecules, 8(1), 4.

×           Lupo, M. P., & Cole, A. L. (2007). Cosmeceutical peptides. Dermatologic therapy, 20(5), 343-349.

×           Papakostas, D., Rancan, F., Sterry, W., Blume-Peytavi, U., & Vogt, A. (2011). Nanoparticles in dermatology. Archives of dermatological research, 303(8), 533.

×           Schröder, J. M. (2011). Antimicrobial peptides in healthy skin and atopic dermatitis. Allergology International, 60(1), 17-24.

×           Śpiewak, R. (2012). Częstość występowania chorób skóry w losowej grupie dorosłych Polaków. Estetol Med Kosmetol, 2(2), 50-3.



 

W ramach naszego serwisu wykorzystywana jest technologia cookies, czyli małych plików zapisywanych na Twoim komputerze. Wykorzystywane są one do celów funkcjonalnych, statystycznych i reklamowych. Ustawienia w Twojej przeglądarce pozwalają zmienić lub zablokować zapisywanie tych plików.